پاسخ حقوقی
پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی و ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی است.
آیا مهریه وجه نقد به نرخ روز محاسبه می‌شود؟
بله. مطابق تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، اگر مهریه وجه رایج باشد، مبلغ آن متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه نسبت به سال وقوع عقد محاسبه می‌شود؛ مگر اینکه زوجین هنگام اجرای عقد به نحو دیگری توافق کرده باشند.
این مقرره مبنای قانونی تعدیل مهریه وجه نقد است.
خسارت تأخیر تأدیه چیست؟
خسارت تأخیر تأدیه در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی شده است.
مطابق این ماده، در دعاوی مربوط به دین از نوع وجه رایج، در صورت مطالبه طلبکار، تمکن بدهکار، امتناع او از پرداخت و تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود، درباره محاسبه و حکم تصمیم می‌گیرد.
بنابراین، صرف تأخیر در پرداخت برای صدور حکم به خسارت تأخیر تأدیه کافی نیست و شرایط ماده باید احراز شود.
آیا برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه مهریه باید تمکن شوهر ثابت شود؟
مطابق متن ماده ۵۲۲، تمکن مدیون و امتناع او از پرداخت از شرایط مهم اعمال این ماده است.
بنابراین، اگر زوج واقعاً توان پرداخت نداشته باشد، موضوع باید با توجه به شرایط قانونی و ادله مربوط بررسی شود.
آیا مهریه نقدی و خسارت تأخیر تأدیه دو عنوان کاملاً یکسان هستند؟
خیر.
تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی درباره تعدیل مهریه وجه رایج بر اساس شاخص قیمت سالانه است.
ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی نیز شرایط خاصی برای جبران کاهش ارزش پول در دعاوی مربوط به دین وجه رایج مقرر کرده است.
در بررسی هر پرونده باید روشن شود کدام مبنا قابل اعمال است و آیا مطالبه هم‌زمان دو عنوان با توجه به ماهیت و مبنای قانونی آن‌ها امکان‌پذیر است یا خیر.
نباید بدون بررسی مقررات و رویه قضایی، حکم کلی به جمع یا عدم جمع آن‌ها داد.
آیا خسارت تأخیر تأدیه به مهریه سکه‌ای نیز تعلق می‌گیرد؟
ماده ۵۲۲ درباره دین از نوع وجه رایج است.
بنابراین، در مهریه‌ای که موضوع آن تعداد معینی سکه است، نمی‌توان بدون بررسی مبنای دعوا و ماهیت تعهد، همان مقررات را به‌صورت خودکار اعمال کرد.
در مهریه سکه‌ای، اصل تعهد بر اساس تعداد و نوع سکه مقرر در سند ازدواج بررسی می‌شود.
نتیجه‌گیری
مطالبه خسارت تأخیر تأدیه مهریه وجه نقد نیازمند بررسی شرایط ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی است.
برای طرح صحیح خواسته باید زمان سررسید، مطالبه طلب، توانایی پرداخت زوج، امتناع از پرداخت و شاخص‌های قانونی بررسی شوند.
منابع قانونی و مستندات
ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی و تبصره آن.
ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی.
مقررات مربوط به شاخص قیمت سالانه بانک مرکزی.
پیش از اقدام، متن رسمی و به‌روز مواد قانونی و رویهٔ قضایی مرتبط با پروندهٔ خودتان بررسی شود.