پاسخ حقوقی
این تصور که قانون، مهریه را به ۱۱۰ سکه محدود کرده است، صحیح نیست. قانون حمایت خانواده میان اصل استحقاق زن نسبت به مهریه و شرایط قانونی وصول آن تفاوت قائل شده است.
برای پاسخ دقیق به این پرسش باید ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و مقررات قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی بررسی شود.
آیا ۱۱۰ سکه سقف قانونی مهریه است؟
خیر. مطابق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، هرگاه مهریه هنگام وقوع عقد تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی است.
در صورتی که مهریه بیشتر از این مقدار باشد، درباره مازاد بر ۱۱۰ سکه، ملائت و توانایی مالی زوج ملاک پرداخت خواهد بود.
بنابراین، ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده اصل اعتبار مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه را از بین نبرده است؛ بلکه برای وصول آن شرایطی مقرر کرده است.
آیا زن می‌تواند تمام مهریه مندرج در عقدنامه را مطالبه کند؟
بله. زن می‌تواند تمام مهریه مندرج در سند ازدواج را مطالبه کند؛ حتی اگر مقدار آن چند صد سکه باشد.
اما باید میان مطالبه مهریه و امکان وصول آن تفاوت قائل شد.
مطالبه به معنای درخواست قانونی پرداخت تمام دین است؛ درحالی‌که وصول مهریه به وضعیت مالی زوج و مقررات اجرایی مربوط بستگی دارد.
برای دریافت مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه چه چیزی باید اثبات شود؟
برای وصول مازاد بر ۱۱۰ سکه، توانایی مالی زوج باید مطابق مقررات قانونی احراز شود.
در این بررسی ممکن است موارد زیر اهمیت داشته باشند:
- مالکیت املاک و مستغلات.
- مالکیت خودرو و سایر اموال ارزشمند.
- موجودی حساب‌های بانکی.
- سهام و دارایی‌های مالی.
- مطالبات زوج از اشخاص دیگر.
- درآمد و وضعیت اقتصادی زوج.
- سایر دارایی‌هایی که قانوناً قابلیت توقیف دارند.
البته تشخیص ملائت و امکان وصول، تابع مدارک پرونده و مقررات قانونی است.
آیا مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه باطل می‌شود؟
خیر. صرف بیشتر بودن مهریه از ۱۱۰ سکه موجب بطلان یا حذف مقدار مازاد نمی‌شود.
اگر مهریه در عقدنامه معتبر تعیین شده باشد، اصل تعهد زوج نسبت به آن باقی است؛ اما نحوه اجرای تعهد و ضمانت اجراهای قانونی تابع ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده و قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی خواهد بود.
آیا می‌توان برای مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه اموال شوهر را توقیف کرد؟
بله، در صورت احراز شرایط قانونی، امکان توقیف اموال زوج بابت مهریه وجود دارد.
البته اموال مشمول مستثنیات دین مطابق ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی از توقیف مستثنا هستند.
همچنین باید میان توقیف مال برای استیفای محکوم‌به و اعمال ضمانت اجراهای شخصی مانند بازداشت تفاوت قائل شد.
نتیجه‌گیری
۱۱۰ سکه سقف قانونی مهریه نیست. زن می‌تواند تمام مهریه مندرج در عقدنامه را مطالبه کند؛ اما وصول مازاد بر ۱۱۰ سکه با شرایط مقرر در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، از جمله احراز ملائت زوج، ارتباط دارد.
در پرونده‌های مهریه، بررسی سند ازدواج، وضعیت دارایی زوج و امکان شناسایی اموال می‌تواند در انتخاب مسیر مناسب مطالبه و وصول مهریه مؤثر باشد.
منابع قانونی و مستندات
۱. ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی.
۲. ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱.
۳. مواد ۱، ۳، ۶، ۷، ۱۹ و ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴.
پیش از اقدام، متن رسمی و به‌روز مواد قانونی و رویهٔ قضایی مرتبط با پروندهٔ خودتان بررسی شود.